1.0Storiel (Cymru)https://www.storiel.cymru/cymrualexandragillgrassrich600338<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="rXbFvTUgnJ"><a href="https://www.storiel.cymru/cymru/blog/mis-hanes-pobl-ddu/">Mis Hanes Pobl Ddu</a></blockquote><iframe sandbox="allow-scripts" security="restricted" src="https://www.storiel.cymru/cymru/blog/mis-hanes-pobl-ddu/embed/#?secret=rXbFvTUgnJ" width="600" height="338" title="“Mis Hanes Pobl Ddu” — Storiel (Cymru)" data-secret="rXbFvTUgnJ" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no" class="wp-embedded-content"></iframe><script> /*! This file is auto-generated */ !function(d,l){"use strict";l.querySelector&&d.addEventListener&&"undefined"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret="'+t.secret+'"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret="'+t.secret+'"]'),c=new RegExp("^https?:$","i"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display="none";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute("style"),"height"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):"link"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute("src")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener("message",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener("DOMContentLoaded",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll("iframe.wp-embedded-content"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute("data-secret"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+="#?secret="+t,e.setAttribute("data-secret",t)),e.contentWindow.postMessage({message:"ready",secret:t},"*")},!1)))}(window,document); //# sourceURL=https://www.storiel.cymru/cymru/wp-includes/js/wp-embed.min.js </script> Oherwydd Mis Hanes Pobl Ddu, hoffem dynnu sylw at yr arteffactau yn ein hamgueddfa sy'n ymwneud â'r cyfnod arwyddocaol hwn. Ymhlith yr eitemau hyn mae'r Gragen Dro, corn cragen strombus fawr neu gragen dro a ddefnyddiwyd hyd at y 19eg ganrif i alw gweithwyr fferm i mewn o'r caeau am eu seibiant. Cafodd un o'r pum cragen yng nghasgliad Storiel ei defnyddio gan fecws pentref i gyhoeddi bod y popty yn ddigon poeth i bobi bara. I baratoi'r gragen ar gyfer chwythu, cafodd rhan pigfain miniog y gragen ei lifio i ffwrdd a'i sandio i wneud darn ceg fflat, cyfforddus. Credir mai cyrn cregyn fel hyn yw un o'r offerynnau cerddorol hynaf a wnaed gan bobl. Mae'r utgorn cragen hynaf y gwyddys amdano, sy'n cynhyrchu nodyn, yn 17,000 mlwydd oed ac fe'i cafwyd mewn ogof yn Ffrainc. Daw'r cregyn tro mawr hyn o'r Caribî a chawsant eu dwyn yn ôl gan longau wrth iddynt ddychwelyd o gludo Affricanwyr oedd yn gaethweision o arfordir gorllewinol Affrica i blanhigfeydd siwgr y Caribî. https://www.storiel.cymru/cymru/wp-content/uploads/sites/2/2023/09/GTJ90400.jpg