Mae J.T. Parry yn ymddangos yn rhestrau’r cyfrifiad fel arlunydd \/ arlunydd tirluniau. Felly, roedd un ai yn gwerthu digon o’i waith i ennill bywoliaeth resymol a chynnal teulu neu cefnogwyd ei waith celf gan gyflogaeth arall. Daw ei weithiau dyddiedig hysbys o’r 1880au hyd at ei farwolaeth, ond mae\u2019r ysbrydoliaeth i ddarlunio Plasty Coetmor yn deillio o’r amser cyn ei ddymchwel yn 1870. Nid ef yw’r unig arlunydd oedd yn gweithio yn yr ardal neu a fabwysiadodd ffugenw Cymraeg i arwyddo ei weithiau; mae Peter Lord wedi dogfennu llawer o’r arlunwyr cyfoes teithiol a medrus yng ngogledd Cymru fel William Roos a Hugh Hughes yn ei astudiaethau. Artist arall \u2018heb ei hyfforddi\u2019, oedd J.J. Dodd oedd yn gweithio ym Mangor, fu’n arddangos ei waith yn Arddangosfa\u2019r Celfyddydau Cain a Diwydiannol yn Neuadd Penrhyn (1869) ac fel \u2018Arlunydd Gwalia\u2019 yn Eisteddfod Genedlaethol Bangor (1874). Yn yr 1880au, roedd gan y g\u0175r mentrus Hugh Humphreys, Oriel Celf Gain yng Nghaernarfon oedd yn gwerthu printiau poblogaidd o bortreadau a golygfeydd yng ngogledd Cymru gan artistiaid amrywiol, ac ef ei hun.<\/p>\n\n\n\n
Ymddengys bod Parry wedi defnyddio paent olew yn ei yrfa gynnar fel arlunydd – weithiau ar lechi, efallai ar gyfer y ffatri lle t\u00e2n llechi \u2018marmor\u2019 ym Mangor. Mae’r deunyddiau a ddefnyddiodd yn llawer o’i waith diweddarach, paent hydawdd d\u0175r ar bapur, o ansawdd gwael ar y cyfan. Mae gan lawer o’r darluniau hyn liw brown neu frown cochlyd oherwydd natur asidig iawn ei bapur neu’r byrddau cefn, a’r cyswllt gyda golau’r haul dros nifer o flynyddoedd. Y paent a ddefnyddiodd, yn ogystal \u00e2 dyfrlliw tryloyw, oedd gouache, gyda sylfaen sialc gwyn afloyw gydag arlliw o bigmentau o liwiau amrywiol. Ar ben hynny, ychydig iawn o rwymwr sydd ynddo (gwm neu gyfrwng resinaidd arall), felly gellir ei smwtsio neu ei olchi i ffwrdd yn hawdd \u00e2 d\u0175r. Ei fantais yw y gellir gwneud addasiadau yn hawdd neu beintio dros gamgymeriadau.<\/p>\n\n\n\n
Yn ddieithriad darganfuwyd testunau ei luniau yn Nyffryn Ogwen, ac er iddo ddechrau bywyd fel gweithiwr chwarel fe osg\u00f4dd y tomenni llechi neu dystiolaeth arall o chwarel Penrhyn fel pwnc. Fodd bynnag mae paentiad olew mawr hynod o\u2019r chwarel weithiol, ddyddiedig 1895 – yn darlunio\u2019r ponciau a\u2019r \u2018Talcen Mawr\u2019 canolog, piler anferth o graig folcanig a\u2019i ffrwydrodd yn Ebrill 1895.<\/p>\n\n\n\n
Yn gyffredinol, roedd yn well ganddo, neu roedd yn gallu gwerthu, golygfeydd o fynyddoedd ac afon Ogwen, yn hytrach na therasau, strydoedd neu fywyd prysur Bethesda – ond yn aml iawn mae ffigur bach, pysgotwr efallai, yn cael ei roi fel presenoldeb dynol, yn y pellter canol. Yn nhestun y chwarel hyd yn oed nid oes ond ychydig ffigurau unig wrth waith. Weithiau, roedd yn peintio adeilad adnabyddus: Plas Coetmor, Nant-y-t\u0177, neu\u2019r ffug-\u2018Castell\u2019 ym Mharc Meurig. Cyflwynir ei ddelweddau traddodiadol o Eryri mewn fframiau pren goreurog neu bren tywyll – yn aml mewn parau. Os aeth ei waith yn amhoblogaidd yn ddiweddarach yn ei fywyd, roedd hynny o bosibl oherwydd argaeledd delweddau ffotograffig a newidiadau mewn chwaeth.<\/p>\n\n\n\n
Mae enghreifftiau o’i waith wedi goroesi gan nad ydynt wedi cael eu disodli, a’u bod wedi eu cadw mewn cartrefi yn lleol i atgoffa pobl am berthnasau ymadawedig; neu os llwyddodd y lluniau i oroesi wrth glirio ac adnewyddu tai, roeddent weithiau’n cael eu rhoi i\u2019w cadw mewn llofftydd, atigau neu dai allan. Diolch i’r drefn mae rhai yn cael eu hail-werthuso fel lluniau sy’n ein hatgoffa o Ddyffryn Ogwen \u2018heb ei ddifetha\u2019.<\/p>\n\n\n\n
Jeremy Yates, 2021<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mae J.T. Parry yn ymddangos yn rhestrau’r cyfrifiad fel arlunydd \/ arlunydd tirluniau. Felly, roedd un ai yn gwerthu digon o’i waith i ennill bywoliaeth resymol a chynnal teulu neu cefnogwyd ei waith celf gan gyflogaeth arall. Daw ei weithiau dyddiedig hysbys o’r 1880au hyd at ei farwolaeth, ond mae\u2019r ysbrydoliaeth i ddarlunio Plasty Coetmor… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-1265","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1265"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1266,"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1265\/revisions\/1266"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.storiel.cymru\/cymru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}